Answer key
Answers repeat forms from the units, where their sources are given. Answers marked † were composed for this key, and "for example" marks one possible answer to an open task.
Unit 0
-
آسمون → آسمان "sky" · مهمون → مهمان "guest" · وارش → باران "rain" · وا → باد "wind" · پیل → پول "money" · می → مو "hair" · خاخر → خواهر "sister" · برار → برادر "brother".
-
With the -ān → -un pattern: بیابون biyābun † · ساربون sārbun (found in Unit 3) · باغبون bāghbun † · درمون darmun †.
-
خاهش کمه دِباره بئو · نَفَمِستِمه · اینتا چیشی معنی دِنه؟ · چتی مازِنی گنی «خانه»؟ (the answer is سره sere).
Unit 1
-
(a) صواحی بخیر or ته صوب بخیر بوشه (b) ته شو خش or شو بخیر, and خدافظ (c) ته سفر خش بوئه (d) شمه عصر بخیر بوشه, with the polite شمه.
-
شمه نوم چیه؟ · خشال بیمه شماره بدیمه · شمه صوب بخیر بوشه.
-
خارمه، خله ممنون · مه اسم ... هسه · خائش کمه.
-
For example: سلوم! ته نوم چچیه؟ — مه اسم سارا هسه. ته نوم چچیه؟ — مه اسم پیروز هسه. خشال بیمه تره بدیمه. — خدافظ! — بور جان، شه هواره دار.
Unit 2
-
سه se · هفت haft · دوازده dvāzda · پونزده punzda · بیست bist · چل chel · صد sad · شیشصد shishsad.
-
دتّا برار dettā berār · اتّا خاخر ettā khākher · نه ته گو neh te gu (Shakibi, 2015) · بیسته مرغنه biste marghene (Shakibi, 2015) · اتّا کتاب ettā ketāb.
-
For example: دتّا برار و اتّا خاخر دارمه.
-
For example: مه برار بیست ساله ئه † "my brother is twenty".
Unit 3
-
من خارمه · ته خاری · ایران گته · اِما وشنا هسّمی · وشون آزادنه †.
-
مه پر سره دره (Shakibi, 2015) · کجه دری؟ · امروز خنه درمه (Shakibi, 2015).
-
خار نیمه · وشنا نیمه † · سره دنیه.
-
For example: مه اسم سارا هسه. من ایرانی هسمه. تهران دله زندگی کمّه (Shakibi, 2015). خارمه.
Unit 4
-
مه پییر، ته پییر، ونه پییر، امه پییر، وشونه پییر · مه سره، ته سره، ونه سره، امه سره، وشونه سره.
-
خاره اوستا · گته لوه † · سیو زلف · مه خورده برار (Borjian & Borjian, 2007) · بابکه خنه ئه در (Shakibi, 2015).
-
دِ تا کرک دارمه (Shakibi, 2015) · اتّا خاخر دارمه or خاخر نارمه · مهمون دارمه † · خاره اوستا دارمه.
-
For example: مه پر خار آدمه. ونه زلف سیوئه. † · مه خاخر جوونه. وه خله قشنگه. †
Unit 5
-
وشنا هسمه · تشنا هسمه · وشنا نیمه †, or میل نارمه "I have no appetite" (Shakibi, 2015).
-
چایی خانی؟ · نون و پنیر خانی؟ † · انگیر خانی؟ (Shakibi, 2015).
-
پنیر خَینی؟ · انگیر خانی؟ (both Shakibi, 2015) · نون بخریمه · غذا بخردمه (Shakibi, 2015).
-
اینتا چایی ره تسه درکردمه · پنیر خَینی؟ (no ره: cheese in general) · سه ره کرم بخرده (Shakibi, 2015).
-
For example: پلا و ماهی دوس دارمه. پلا شوره، ماهی دلکه. †
Unit 6
-
صواحی · چاشت · پینه ماز · نماشون · شو.
-
امروز · دیروز · فردا · امشو · دیشو · امسال · پارسال.
-
For example: خله روز خاری بیه · اره، خار باختمه † · سره درمه †.
-
Most of Farvardin is ارکه ما arke-mā (from 6 Farvardin); its first five days belong to پیتک pitak, the extra days. Ābān falls in تیر ما tir-mā. The year begins with فردینه ما fardine-mā on 2 Mordād (Mazandaran Culture Directorate, 2019).
-
For example: صوب کار سر شومبه. چاشت شومبه سره. نماشون چایی خارمه. †
Unit 7
-
ته نوم چچیه؟ · کجه دری؟ · کی بموئی؟ (Shakibi, 2015) · چند تا برار دانی؟ †
-
ندیمه · نخریمه (Shakibi, 2015) · خار نیمه · نشو!
-
من نماشون بازار بوردمه † (in speech also نماشون بوردمه بازار, with the place after the verb) · من اینتا چایی ره تسه درکردمه.
-
For example: خارمه، خله ممنون · سره درمه † · دتّا برار و اتّا خاخر دارمه · «وارش» یعنی باران.
A0 review
-
سلوم! چتی هسی؟ خارمه، خله ممنون.
-
مه اسم ... هسه. من ... جا بمومه.
-
دتّا برار و اتّا خاخر دارمه.
-
وه چندوئه؟ ارزونه! †
-
وشنا هسمه. پنیر خَینی؟ (Shakibi, 2015)
-
فردا شومبه سره. †
-
اسا کجه دری؟ ندومبه.
Unit 8
-
خریمبه، خریندی، خرینده، خریمبی، خریندنّی، خریندنّه · دمبه، دینی، دنه، دیمبی، دینّی، دینّه (Borjian, 2019).
-
نشومبه (Borjian, 2019) · ندمبه † · نخریندی † · نتوندی †.
-
شومبه سره · چکار کندی؟ · درشونه · ندومبه · ته تبری گپ زندی؟
-
For example: فردا بازار شومبه. فردا نون خریمبه. فردا مه خاخر ره ویمبه. †
Unit 9
-
بوتمه، بوتی، بوته، بوتمی، بوتنی، بوتنه (Borjian, 2019) · بخریمه، بخری، بخریه، بخریمی، بخرینی، بخرینه.
-
ندیمه · ناوتمه (Borjian, 2019) · نشیمه (Borjian, 2019) · نخریمه (Shakibi, 2015).
-
For example: صوایی کار سر بوردمه، ظور برگشتمه سره · اره، خار باختمه † · هیچّی "nothing" (Shakibi, 2015).
-
For example: صوایی کار سر بوردمه. ظور برگشتمه سره. نماشون بوردمه بازار، خرید هاکردمه. شو خله خسّه بیمه. †
Unit 10
-
go: بور, to a group بورین (Borjian, 2019) · come: برو (the group form still needs checking) · write this: اینتا ره بنویس, to a group اینتا ره بنویسین · give me bread: مره نون هاده, to a group مره نون هادین † · don't go: نشو (the group form still needs checking).
-
خائش کمه دباره بئو · خائش کمه اینتاره بنویس · خائش کمه مره هاده †.
-
من خامبه بورم (Borjian, 2019) · ته توندی مره کتاب هادی † · ونه اینجه داوّم (Shakibi, 2015).
-
ته سفر خش بوئه · زود خار بواش · تولد مبارک! (as in Persian) †
Unit 11
-
For example: کتاب میزه رو دره. بامشی میزه بن دره. مه کوش در پلی دره. †
-
مسّه messe · تهجه teje · امواری amvāri · وشونسّه veshunesse (Borjian, 2019).
-
For example: اون هدارپه بور. اتّا پل دره. دیکون پل پشت دره. †
-
بِرو دله! · مه جا بِرو · مه دمّال بِرو (all Shakibi, 2015) · دستشویی کجه دره؟
Unit 12
-
مه سر درد کنّه (Shakibi, 2015) · مه لینگ درد کنّه (Shakibi, 2015) · مه کمر درد کانده (Mastermind, Zabanestan Discord) · مه گلی درد کنّه † · مه اشکم درد کنّه †.
-
نخار بیمه (Borjian & Borjian, 2007) · خسّه بیمه · گیج بیمه (both Shakibi, 2015) · خشال بیمه.
-
For example: سلوم! چتی هسی؟ زود خار بواش. مه دل تسه تنگ هایته.
Unit 13
-
The dog bites the cat · the cat bites the dog · the cat bites the dog · the dog bites the cat. The word before ر is always the one bitten (Afshangian & Cheragh Makani, n.d.).
-
For example: امه شهر اتّا روخانه داینه، ولی دریا دنیه. اتّا کوه هم دره. †
-
For example: امروز میاهه و وا زنّه. هوا سرده. †
Unit 14
Reading 1. (1) Present: کننّه، سازنّه، خانّه، کندی; past: بهوته، هدا، ندی; subjunctive: بهیرن. (2) تره. (3) ور and کش. (4) The hawk boasts of his loyalty, but people roast roosters and never hawks, so the rooster has every reason to run.
Reading 2. (1) بیمه, which is also inside بلندیمه "I was at the heights". (2) All four lines end on -ā: کوتا، مولا، مولا، پا.
Reading 3. "The sky is his quilt and the earth his mattress": said of someone who has nothing, not even a roof over his head (Wikiquote, n.d.).
Reading 4. (1) Past: بورده burde "went" and بوته baute "said"; subjunctive: بپجم bapejem "(that) I cook". (2) ره re after لوه. (3) The Mullah no longer has to cook: خامّه means "I want", so the sentence becomes "I want to cook some āsh". (4) Gate "big": it comes right before the noun لوه "pot", which is where adjectives go (Unit 4).
Reading 5. (1) Line 1: the musky locks of hair, around the cheek; line 2: a thousand heaps of the dead, on every side; line 3: the silver strings, which have fallen into curls; line 4: the trap of love's gaze, onto the lips. (2) ره re in line 3. (3) دام dām "trap" and لب lab "lip".
A1 review.
-
من بازار بوردمه · من چایی بخردمه · ته چی بوتی؟
-
come in: بِرو دله! (Shakibi, 2015) · follow me: مه دمّال بِرو (Shakibi, 2015) · put the pen on the table: قلمه میزه رو بل (Shakibi, 2015), to a group قلم ره میزه رو بیلین † · open your mouth: شه دهون ره وا هاکن †, to a group شه دهون ر وا هاکنین (Afshangian & Cheragh Makani, n.d.).
-
بامشی سره دله دره · میزه رو دره · میزه بن دره · دار پلی دره · کت پشت دره †.
-
مه سر درد کنّه. خسّه بیمه. مه دل تسه تنگ هایته.
-
For example: امه شهر اتّا روخانه داینه، ولی دریا دنیه. امروز وا زنّه. †
-
"My sister would be very happy to teach you."